Dập tắt tập quán đốt đồng, thủ phạm tạo ra carbon đen

UNEP cảnh báo: Trên khắp thế giới, mọi người đang chuẩn bị phải đối mặt với cái gọi là 'mùa đốt đồng’ gây ô nhiễm, do tập quán canh tác lạc hậu của nông dân.

Carbon đen độc hại ra sao?

Tập quán đốt đồng tiêu hủy phụ phẩm nông nghiệp ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe cộng đồng và đang bị lầm tưởng là tiết kiệm chi phí sản xuất ở nhiều quốc gia. Ảnh: GEF

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), hoạt động sản xuất này tạo ra nguồn carbon đen có độc tính cao và gây suy thoái đất nghiêm trọng, mặc dù nó chỉ tồn tại trong ngắn hạn- vài ngày hoặc vài tuần.

Kết quả các nghiên cứu cho thấy, carbon đen cực kỳ nguy hiểm đối với sức khỏe con người và hành tinh. Nó là nguyên nhân gây ra hàng triệu ca tử vong sớm mỗi năm và tác động của nó đối với sự nóng lên toàn cầu lớn hơn từ 460 đến 1.500 lần so với carbon dioxide (CO2), nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu.

Carbon đen là một thành phần của bụi mịn PM2.5, một chất ô nhiễm cực nhỏ dễ dàng xâm nhập sâu vào phổi và máu của con người. PM2.5 làm tăng nguy cơ tử vong do mắc các bệnh tim, phổi, đột quỵ và một số bệnh ung thư, khiến hàng triệu người chết sớm mỗi năm.

Trẻ em bị nhiễm bụi mịn PM2.5 còn gây ra các vấn đề về tâm lý và hành vi, trong khi những người lớn tuổi, nó có liên quan đến các chứng bệnh Alzheimer, Parkinson và sa sút trí tuệ.

Ô nhiễm không khí do đốt đồng gây khói bụi ngoài gây tổn thương sức khỏe đường hô hấp, nó còn có thể làm tăng khả năng bị rủi ro mắc coronavirus cho con người, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang hoành hành hiện nay.

Bà Helena Molin Valdés, Trưởng ban Thư ký Liên minh Khí hậu và Không khí sạch (UNEP), cho biết: “Cải thiện chất lượng bầu không khí mà chúng ta hít thở là thực sự cần thiết đối với sức khỏe và hạnh phúc của cộng đồng. Nó cũng rất quan trọng đối với an ninh lương thực, hành động vì khí hậu, sản xuất và tiêu dùng có trách nhiệm, và là nền tảng cho sự bình đẳng. Trên thực tế, chúng ta sẽ không thể nào nói về Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, chừng nào chúng ta chưa nghiêm túc nhìn nhận về chất lượng không khí".

Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã chỉ định ngày 7 tháng 9 năm nay là Ngày Quốc tế Không khí sạch vì bầu trời xanh. Chủ đề của năm 2021 là “Không khí trong lành, hành tinh khỏe mạnh”, nhấn mạnh mối tương quan giữa sức khỏe con người và hành tinh trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đang hoành hành. Theo lịch trình, sẽ có một diễn đàn đối thoại cấp cao giữa các chuyên gia và đại diện các chính phủ về chính sách và hành động để giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí, những tác động của nó đối với sức khỏe, kinh tế và khí hậu.

Đã đến lúc phải thay đổi